روی چیست ؟

روی یا زینک عنصری است شیمیایی با علامت اختصاری Zn که دارای عدد اتمی ۳۰ است. روی فلزی است به رنگ سفید متمایل به آبی که بر اثر رطوبت هوا تیره رنگ می‌شود و در حین احتراق رنگ سبز براقی تولید می‌کند. روی بعد از آهن، آلومینیوم و مس چهارمین فلز مورد استفاده در دنیا می‌باشد. از موارد استفاده روی می‌توان آلیاژهای مختلف از جمله برنج و فولاد گالوانیزه را نام برد. روی یکی از عناصر شیمیایی جدول تناوبی است که نماد آن Zn و عدد اتمی آن ۳۰ می‌باشد.

 

فلز روی و صنعت آن :
روی خالص بسیار نرم بوده و در درجه حرارت معمولی ترد و شکننده است و با ضربه ی چکش به راحتی می شکند. همچنین این ماده قابل نورد نیست. روی در طبیعت بیشتر به صورت سولفور یافت میشود.
این فلز به صورت اشکال تجاری متنوعی مانند : شمش و کلوخه ورق و سیم گلوله ای میله ای دانه ای و پولکی ارائه میگردد . این فلز از جمله مهمترین و با ارزش ترین فلزات است که در صنایع مختلف به ویژه در ساخت آلیاژها و صنعت گالوانیزاسیون کاربرد های فراوانی دارد . این فلز در ساختار اقتصادی هر کشور جهت تولید و تکمیل انواع فرآورده های صنعتی نقش اساسی دارد . سرب و روی در طبیعت همواره با هم آمیخته بوده و سنگ های درونگیر مشترکی دارند.

ویژگی های روی :
این فلز به لحاظ خواص کاربردی از جمله واکنش پذیری با آهن مقاومت در برابر خوردگی ، خواص الکتروشیمیایی ، نقطه ذوب پایین ، سیالیت ، ظرفیت بالا برای عمل آوری سطح ، استحکام ، آلیاژپذیری ، شکل پذیری ، مقاومت کششی بالا ، ماده مغذی ، بهبودی و التیام دهندگی و …، مصارف گوناگونی پیدا کرده است.
زمانیکه این فلز با ۴% آلومینیوم آلیاژ شود ، مقاومت تسلیم و سختی آن به اندازه زیادی افزایش می یابد . خاصیت الکترونگاتیوی روی سبب استفاده وسیع آن در باتری های خشک شده است.

(عکس 30 )
ویژگی های این فلز شامل:

  • شکل پذیری
  • الکتروشیمیایی
  • درجه ذوب پایین
  • مقاومت در برابر خوردگی
  • سیالیت
  • استحکام
  • ویژگی های آلیاژی

 

 

ویژگی هایی نظیر مقاومت در برابر خوردگی ، واکنش پذیری با آهن و خاصیت الکتروشیمیایی فلز روی موجب شده استفاده از آن به عنوان یک پوشش مناسب در مقابل خورندگی ، در گالوانیزاسیون صورت گیرد

درجه ذوب پایین ، سیالیت و استحکام روی موجب استفاده از آن در ریخته گری شده است .

ازاین فلز در تولید آلیاژهای مختلفی نظیر برنج ، آلیاژهای آلومینیوم و آلیاژهای منیزیوم استفاده می شود که این آلیاژها در صنایع ساخت و ساز ،اتومبیل سازی الکتریکی و … کاربرد دارد.

شکل پذیری و مقاومت در برابر خوردگی این فلز سبب تولید ورقه های روی می شود که از آنها در صنعت ساخت و ساز استفاده می شود .

خاصیت الکتروشیمیایی این محصول موجب استفاده از آن در تولید باتری ها شده است.

مصارف و کاربردهای روی :

آمار جهانی مصرف اولیه و نهایی این فلز در بخش های مختلف اقتصادی به شرح زیر می باشد :

  1. گالوانیزاسیون
  2. برنج و برنز
  3. وسایل نیم ساخته
  4. مصارف شیمیایی
  5. ساخت و ساز
  6. حمل و نقل
  7. مهندسی عمومی
  8. کالاهای مصرفی و الکتریکی

مصارف و کاربردهای روی در صنعت گالوانیزاسیون :

روشی برای پوشش فلزات فاسد شدنی با استفاده از فلزات دیگر همچون روی می باشد . یکی از عمده ترین محصولات تولیدی ،آهن گالوانیزه است. گالوانیزاسیون حدود ۴۷ -۵۰% از مصرف روی را شامل می شود و عمده ترین صنعت مصرف کننده فلز روی به شمار می‌رود.